گاسپار مونژ

گاسپار مونژ در نوزدهم 1746در شهرکوچک بون واقع در فرانسه متولد شد. مونژ که فرزند کاسب دوره گردی بود، تاشانزده سالگی به تیز کردن چاقو و قیچی و غیره می پرداخت. وی با وسایلی که به دست خودساخته بود، نقشه بزرگی از وطن خود تهیه کرد که مورد توجه و تحسین فراوان واقع شد ونقشه او را در فرمانداری نصب کردند.
معلمین او پس از مشاهده نقشه گفتند اوداناتر از آن است که شاگرد ما باشد و او را برای تدریس فیزیک به مدرسه کشیشان شهرلیون فرستادند. وی دستیار سارل بوسو، استاد ریاضیات شد. در سال 1768 مونژ جانشین اوشد اگرچه مقام استادی نداشت سال بعد به عنوان مدرس فیزیک تجربی در مدرسه جای آبهنوله را گرفت.

در این سمتها دوگانه که قسمتی از آن اختصاص به هدفهای علمی داشت، مونژنشان داد که ریاضیدان و فیزیکدانی توانا، طراحی با استعداد، آزمایشگری ماهر و معلمیتراز اول است. مونژ به مطالعه بعضی از شاخه های هندسه دوباره جان بخشید و کار وینقطه شروع شکوفایی فوق العاده آن رشته در سده نوزدهم بود. علاوه بر این پژوهشهای ویبه رشته های دیگر تحلیل ریاضی کشیده شد خصوصاً به نظریه معادلات دیفرانسیل جزئی ومسائل فیزیک، شیمی و فناوری. مونژ که معلمی نامدار و رئیس مدرسه ای بی نظیر بود،مسئولیتهای مهم اداری و سیاسی را در طول انقلاب و دوره امپراتوری بر عهده گرفت . بنابراین وی یکی از مبتکران ریاضیدانان عصر خود بود. مونژ خیلی زود کارهای شخصی خودرا آغاز کرد پژوهشهای دوره جوانی او (1766-1772) بسیار متنوع اما جلوه خصوصیاتیبودند که نشانه استعداد کامل وی بود: از جمله حس تند و تیز درک واقعیت هندسی، علاقهبه مسائل عملی، توانایی عظیم تحلیلی و توجه به جنبه های متعدد تحلیلی هندسی.

درجریان سالهای 1777 تا 1780 مونژ عمدتاً به فیزیک و شیمی علاقمند بود و مقدمات تهیهآزمایشگاه شیمی مجهزی را برای مدرسه مهندسی فراهم آورد. انتخاب شدنش به عضویتفرهنگستان علوم به عنوان «هندسه دان دستیار» در سال 1780 زندگی مونژ را دگرگون ساختزیرا وی را مجبور کرد که براساس نظمی در پاریس اقامت کند. در پاریس در طرحهایفرهنگستان شرکت کرد و مقاله هایی درباره فیزیک و شیمی و ریاضیات تنظیم و عرضه نمود. فهرستی از مطالبی که به فرهنگستان تقدیم کرد، گواه بر تنوع آنهاست: ترکیب اسیدنیتریک، تولید سطوح منحنی، معادلات تفاضلی نامتناهی، و معادلات دیفرانسیل جزئی،انعکاس مضاعف و ساختار اسپات ایسلند، ترکیب آهن، فولاد و چدن و تأثیر جرقه های برقیبر گاز بیوکسید کربن، پدیده موئینگی و علل بعضی از پدیده های هوا شناختی و بررسی درنورشناسی فیزیولوژیک.

وقتی که انقلاب در 1789 آغاز شد، مونژ در زمره شناخته شدهترین دانشمندان فرانسوی بود. او که عضو بسیار فعال فرهنگستان علوم بود شهرتی درریاضیات و فیزیک و شیمی کسب کرده بود، به عنوان ممتحن دانشجویان افسری نیروی دریایی،شاخه ای از مدارس نظامی فرانسه را رهبری می کرد که در آن زمان عملاً تنها مؤسساتنظامی بودند که تعلیمات علمی شایسته ای به دانشجویان خود می دادند و این مقام وی رادر هر بندری که از آن دیدار می کرد با دیوانسالاری در تماس می گذا شت که اندکی بعدتحت مدیریت او قرارمی گرفتند. این مقام همچنین وی را قادر ساخت که معدنهای آهن،کارخانه ذوب آهن و کارخانه های دیگر را ببیند و بدین ترتیب در کار فلز پردازی ومسائل فناوری خبره و صاحب نظر شود. علاوه بر این اصلاح مهمی که در 1776 در روش تعلیمدر مدارس نیروی دریایی انجام داده بود، وی را برای تلاشهایی آماده ساخت که در زمانانقلاب برای تازه کردن روشهای علمی و فنی بر عهده گرفت.

در سال 1794 مسئولیت تأسیسمدرسه مرکزی کارهای عامه (که بعداً به مدرسه پلی تکنیک تبدیل شد) به وی محول گردید.مونژ که در سال 1794 به عنوان معلم هندسه ترسیمی منصوب شد بر عمل تربیت سرکارگرانآینده نظارت کرد و هندسه ترسیمی را در «دوره های انقلابی» که برای تکمیل تربیتدانشجویان آینده طراحی شده بودند،تدریس نمود و یکی از فعالترین عضوهای شورای مدیریتبود. این مدرسه پس از دو ماه تأخیر که بر اثر مشکلات سیاسی پیش می آمد، سرانجام در سال 1795به طور منظم شروع به کار کرد. هر چند وظایفی که به عنوان سناتور به عهده مونژمحول شد موجب گردید که او چند بار از درسهایش در مدرسه پلی تکنیک دور شود، ولی از علاقهشدیدش به مدرسه هیچ کاسته نشد. وی مراقبت دقیقی در پیشرفت دانشجویانش داشت و کارهایپژوهشی آنان را دنبال می کرد و دقت خاصی به برنامه تعلیمات مبذول داشت. بیشتر آنچهمونژ در این دوره منتشر کرد برای دانشجویان مدرسه پلی تکنیک نوشته شده بود. موفقیتگسترده کتاب او بنام (هندسه ترسیمی) (1799) باعث اشاعه سریع این شاخه جدید هندسه همدر فرانسه و هم در خارج از آن شد. این اثر چند بار تجدید چاپ شد.
کار عملی مونژ،ریاضیات (شاخه های گوناگون هندسه و تحلیل ریاضی)، فیزیک، مکانیک و نظریه ماشینها رادر بر می گرفت. اگرچه اطلاع از جزئیات خدمات مونژ به فیزیک بسیار ناچیز است، زیرا ویهرگز اثر عمده ای در این زمینه منتشر نساخت. خدمات اصلی وی متمرکز بودند بر نظریهگرما، صوت، برق ساکن، نورشناسی (نظریه سرابها).

مهمترین پژوهش مونژ در شیمی مربوطبود به ترکیب آب. خیلی زود در سال 1781 وی ترکیب اکسیژن با هیدروژن را در لولهاکسیژن سنج تحقق بخشید و در سال 1783 همزمان با لاووازیه و بی ارتباط با او آب راترکیب کرد. با این که اسباب مونژ بسیار ساده تر بود، تنایج اندازه گیری هایش دقیقتربودند. در قملرو تجربی در سال 1784 مونژ با همکاری کلوله برای نخستین بار موفق شدکه گازی را مایع سازد و آن انیدرید سولفورو (بیوکسید گوگرد) بود. سرانجام بینسالهای 1786 و 1788 مونژ با برتوله و اندرمونه در اصول فلز پردازی و ترکیب انواعآهن و چدن و فولاد به پژوهش پراخت.

مونژ مردی شجاع و از دوستان ناپلئون بود و درسال 1798 به اتفاق او به کشور مصر رفت. در این سفر ناپلئون روانه سنت هلن گردید ومخترع هندسه ترسیمی و ایجاد کننده اصلی مدرسه پلی تکنیک هم تمام عناوین خود را ازدست داد و از آکادمی رانده شد. مونژ در بیست و هشتم سال 1818 در هفتاد و دو سالگیدر پاریس درگذشت. مخترع هندسه ترسیمی میراثی عظیم از خود به جا گذا شت زیرا ساختنماشیهای مدرن و عمارات عظیم بدون کمک آن ممکن نیست.

/ 2 نظر / 40 بازدید
سایه روشن

سلام ممنون که به وب من سر زدید وب شما هم خیلی پر محتواست

زهرا

تو هم لینک شدی! خیلی جالبه برام که وبلاگت رو فقط اختصاص دادی به مشاهیر و به قول خودت آدم گنده ها!!! امیدوارم فقط صرف لینک دادن نباشه و رفت و آمد هم بکنیم! به هر صله رحم میدونی که سفارش شده! راستی یه پست هم راجع به این آدم گنده کوچولوی خودمون اختصاص بده ... دنیا رو ترکونده!!!(آیکون شوخی خیلی بی مزه ) سبز باشید و پیروز!